X
تبلیغات
شهرآفرین مانا - پیاده‌روی

شهرآفرین مانا

شهرسازی_معماری

پیاده‌روی

Pedestrianisation

راه رفتن از توانائیهای بالقوه و ذاتی انسان است. بنابراین، حرکت با پا حق طبیعی و مسلم همه ابنای بشر است. پیاده‌روی قدیمی‌ترین شکل جابه‌جایی انسان در فضاست که به دلیل کم‌هزینه بودن و یا دسترس بودن آسان برای کلیه اقشار جامعه، اصلی‌ترین الگوی جابه‌جایی در کانونهای زیستی بشمار می‌رود. با وجود پیدایش انواع دیگر جابه‌جائیها، به‌خصوص در جوامع شهری، تغییری در این شیوه به‌وجود نیامده و همگان آن را حق طبیعی خود در فضای شهری می‌دانند. ازاین‌رو، سهم قابل توجهی از جابه‌جائیها در فواصل کوتاه زیر یک کیلومتر، برای خرید، تفریح، دیدار، گذراندن اوقات‌فراغت، ورزش، رفتن به کار و ترکیبی از موارد فوق، با پا صورت می‌پذیرد. براین‌اساس، می‌توان گفت، پیاده‌روی نیازمند امکانات مناسب، یعنی شبکه به هم پیوسته (خیابان، پارک، کریدورهای عابر)، وجود کاربریهای مختلط و کیفیت جذاب خیابان و نقاط دسترسی است، تا امکان بهره‌مندی عابران از فضای عمومی به‌نحو احسن صورت پذیرد. براساس کد کالیفرنیا (فصل 467(a))، عابر شخصی است که با پا یا هر وسیله دیگری که باعث حرکت او به جلو- به‌غیر از دوچرخه- شود، اطلاق می‌گردد. به سخن دیگر، عابر حق عبور از محل عبوری را با پا و یا به‌وسیله صندلی چرخدار، روروک برقی، عصای زیربغل، یا هر وسیله‌ای که به حرکت او با پا کمک کند، دارد. پیشرفت و تمدن بشر در گذشته و حال، نوعی مدیون حرکت پیاده است این نوع جابه‌جایی، هزاران سال تجربه شده و درواقع حرکت پیاده، ساختار سکونتگاهها را در طول تاریخ شکل داده است. وجود زیباترین مراکز قدیمی شهرهای کهن در تاریخ شهرنشینی جهان شاهدی بر این مدعاست. حتی واحدهای اداری را نیز برحسب قابلیت شعاع دسترسی که برای وی مقدور بوده، تقسیم‌بندی می‌کردند. به یقین می‌توان گفت، بدون تردد پیاده، سایر اشکال دیگر تردد هم وجود نخواهد داشت. حرکت پیاده موجبات حمل‌ونقل عمومی و شخصی را فراهم می‌سازد. به‌هرحال، پیاده‌روی بخشی از سفرهای شهری است و همه انسانها حداقل قسمتی از طول سفرهای خود را به‌صورت پیاده طی می‌کنند.
 براساس آنچه در مجموعه قوانین پروس (1901-1906م) در مورد حق تقدم عابر برای حرکت در فضای خیابان آمده، تا سده 20م برقرار بود، به‌نحوی‌که مسیرهای پیاده، بدون تجاوز به حقوق فردی، فقط برای حرکت پیاده تعیین شده بود.
 به‌طورکلی، پیاده‌روی شامل تعابیری به‌شرح زیر است:
پیاده‌روی به‌عنوان ورزش در جهت افزایش سلامتی و کاهش وزن؛
پیاده‌روی به‌عنوان تنوع و پرسه زدن وگذراندن اوقات فراغت؛ و
پیاده‌روی به‌عنوان جابه‌جایی برای هدف خرید- کار.
 امروزه، معابر پیاده، به‌خصوص در محیطهای شهری شلوغ و پر ازدحام، عرصه انسان و انسان، انسان و وسیله نقلیه، و انسان و موانع فیزیکی ثابت و متحرک است.
 فعالیت پیاده را به 2 دسته عمده می‌توان تقسیم کرد:
1. فعالیت پیاده پویا، به‌طور مشخص شامل راه رفتن و پرسه زدن؛ و
2. فعالیت پیاده ایستا، مثل نشستن، ایستادن، چمباته زدن، دراز کشیدن، خوردن، بازی کردن، خوابیدن، کار کردن و مانند آن.
 این فعالیتها برحسب فرهنگها بسیار متفاوت است و ممکن است از نظر مردم قابل قبول باشد و یا فرهنگ عمومی آنها را به‌سادگی نپذیرد. فضایی که عابر پیاده برای حرکت نیاز دارد، به‌طور متوسط 25 فوت مربع برای هر نفر است. بنابراین، معابر پیاده باید فضای اضافه‌ای برای مانور عابرین به میزان جریان ترافیک عبور کننده از کنار دیگر عابران که آهسته حرکت می‌کنند و جهت پرهیز از برخورد با عابرانی که از روبرو می‌آیند، و یا پیاده، راه را قطع می‌کنند، در نظر گیرند. این فضای اضافی برای ادراک سرعت و جهت حرکت دیگران و واکنش در تقابل آنها بدون تصادم و درنگ لازم است.

ویژگیها

براساس جلد 10 آئین‌نامه طراحی راههای شهری، مسیر پیاده دارای ویژگیهای زیر است:
مسیر پیاده. محل عبور مجاز پیاده‌هاست؛
پیاده‌رو. مسیر پیاده‌ای است موازی سواره‌رو، ولی مجزا از آن؛
راه پیاده (معبر). مسیر پیاده‌ای است با امتداد مستقل و مجزا از مسیر ترافیک؛
خیابان مخصوص پیاده. خیابانی است که به‌منظور برتری دادن به محیط، ورود اتومبیلهای سواری را به آن ممنوع می‌کنند و ورود سایر وسایل نقلیه موتوری به آن تنظیم می‌شود؛
بازار. راه میانه‌ای است که در یک یا هر دو طرف آن مغازه و فروشگاه واقع باشد؛
بازارچه. بازار کوچکی است، واقع در مرکز محله، و معمولاً در محل تلاقی راههای پیاده قرار دارد؛
راسته بازار. بازاری است، واقع در امتداد یک راه پیاده مهم؛ و
میدانگاه. محوطه وسیعی است محل عبور و تقاطع مسیرهای پیاده.


مزایای پیاده‌روی

پیاده‌روی هنوز هم اصلی‌ترین طرز جابه‌جایی افراد در داخل شهرهاست که در مقایسه با سایر شیوه‌های جابه‌جایی، دارای مزیتهای زیر است:
منابع انرژی غیرقابل تجدید را مصرف نمی‌کند؛
آلودگی به‌وجود نمی‌آورد؛
هزینه تأمین شبکه مناسب پیاده‌روی در مقایسه با سایر وسایل نقلیه ناچیز است؛
پیاده‌روی از نظر وقت، انعطاف‌پذیر و دارای خودتنظیمی است؛
در صورت فراهم بودن شرایط آن، توزیع عادلانه دسترسی به امکانات شهری را برای همگان به‌وجود می‌آورد؛
به سلامت و نشاط افراد کمک می‌کند؛
پیاده‌روی به فضاهای شهری جنب‌وجوش و حرکت می‌بخشد؛
میزان ادراک محیطی انسان، نظیر مشاهده مکانها و فعالیتها برای پیاده، در مقایسه با سایر وسایل نقلیه، بسیار بیشتر است و احساس کشف ارزشها و جاذبه‌های نهفته در محیط برای عابر از طریق پیاده‌روی فراهم می‌گردد؛ و
امکان با هم بودن افراد زیاد در محیط اجتماعی، فقط از طریق پیاده میسر است.


عوامل اثرگذار بر حرکت عابر

عوامل بی‌شمار فیزیکی، فرهنگی و اجتماعی نظیر ایمنی، امنیت، راحتی، زمان و مکان و شرایط اقلیمی، هزینه، موانع (فیزیکی، بصری، اجتماعی و فرهنگی)، کیفت محیط حرکت (فیزیکی، آلودگی هوا، صدا، دیداری)، نوع پوشش، شرایط فیزیکی عابر (زن، مرد، کودک، جوان، سالخورده، معلول جسمی)، زیبایی و جذابیت مسیر، در جابه‌جایی حرکت عابر پیاده اثرگذار است، اما براساس نظریه راپاپورت (1989م)، حرکت و رفتار عابر پیاده، به‌طورکلی، متأثر از 2 پارامتر فیزیکی و فرهنگی- اجتماعی است. از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر حرکت عابر پیاده، می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:
پیوستگی مسیر پیاده، نیازمند شبکه‌ای پیوسته و مناسب پیاده‌رو زمینی و زیرزمینی و گره‌های بامعناست که همه مبدأها را به مقصدها، بدون وقفه و بریدگی، ارتباط دهد؛
کوتاهی و جذابیت مسیر حرکت، پیاده‌ها به فاصله‌ای انتخابی فوق‌العاده حساسند و عموماً کوتاه‌ترین مسیر را انتخاب می‌کنند؛
زیبایی و امنیت، پیاده‌ها در محله‌های خلوت خود را کاملاً بی‌دفاع حس می‌کنند و به مسیرهایی نیاز دارند که تنها نبوده یا به‌عبارتی، چشمانی ناظر حرکت آنها باشد. در این صورت است که آنها احساس امنیت می‌کنند و به‌علاوه، در صورت زیبایی مسیر حرکت، با احساس بهتری از آن عبور می‌کنند؛
ایمنی، از فاکتورهای فیزیکی است که به عرض عبور پیاده، حجم ترافیک وسایل نقلیه و عدم تداخل حرکت سواره و پیاده در مسیر حرکت پیاده، عدم روشنایی مسیرهای پیاده، وجود جویهای سرباز، کف‌سازی محیط حرکت و موانع موجود بر سر راه ارتباط دارد؛ و
راحتی، تندی شیب مسیر، لغزنده نبودن کف مسیر حرکت، عرض کافی تغییر ناگهانی (پله‌های منفرد)، وضعیت تخلیه آبهای سطحی (باران) و نحوه محافظت پیاده‌روها در مقابل باد و باران، تابش آفتاب و ریزش برف و باران تأثیر بسزایی در راحتی حرکت پیاده‌ها دارد.


ویژگیهای عابر پیاده

2 ویژگی انعطاف‌پذیری و خودتنظیمی نسبتاً سریع باعث تمایز حرکت عابر پیاده با سایر انواع تردد می‌شود.
 قابلیت انعطاف‌پذیری بسیار زیاد پیاده این امکان را می‌دهد که تا به دلخواه، خود را با شرایط مختلف طبیعی وفق دهد: از راه رفتن با پای عریان درون صندلهای رُمی گرفته تا کفشهای میخ‌دار کوهستانی اقوام آلپ. در شرایط زمستانی نیز در کنار کفشهای مخصوص برف و اسکی، می‌توان وسایل کمکی میخ‌دار، مانند چنگک را هنگام صعود به کار گرفت. وسایلی که نه فقط برای راه رفتن، بلکه حمل‌ونقل بار در کوهستان را بدون تخریب طبیعت، امکان‌پذیر می‌سازد.
 از آنجا که انسان پیاده به فضای کمی نیاز دارد، به‌راحتی عبور خود را با ناهموارترین اراضی تنظیم می‌کند. گرچه عابر پیاده در معرض تغییرات جوی قرار دارد، ولی همواره خود را با شرایط جوی مختلف تطبیق می‌دهد. هیچ وسیله نقلیه شخصی در خشکی دارای چنین قابلیت صعود بالایی به مانند عابر پیاده نیست؛ او می‌تواند با نردبان و با کمک گرفتن دستها به ارتفاعات مختلفی صعود کند.
 همچنین حرکت آهسته به شخص اجازه می‌دهد تا اطلاعات زیادی را از اطراف خود کسب کند و در برابر آنها، از خود واکنش سریع و محسوس نشان دهد. جاذبه هر سفر پیاده‌ای نسبت مستقیم با کوتاهی مسیر دارد. سفرهای پیاده در محیطهای جذاب، کوتاه‌تر احساس می‌شود. علاوه‌بر تحرکات بصری، فشارهای صوتی نیز نقش مهمی را در جذابیت یا عدم جذابیت سفر ایفا می‌کند. سفر پیاده‌ای که در امتداد نهر آب یا نجوای آهسته آب روان طی می‌شود، با سفر پیاده‌ای که در امتداد خیابانی با مسیر پُر رفت‌وآمد انجام می‌گیرد، متفاوت است.

+ نوشته شده در  شنبه سیزدهم تیر 1388ساعت 19:47  توسط مانا  |